Nieuws

Visueel toezicht in EBI en AIT

13 feb 2026

Op 1 november jl. is wijziging van de Penitentiaire beginselenwet ingegaan. Over de uitvoering zijn grote zorgen. De wijziging maakt visueel toezicht op advocaat-cliëntgesprekken in de EBI en in AIT mogelijk. Vanwege de wijze waarop de camera’s in de spreekruimtes zijn geplaatst bestaat de mogelijkheid tot liplezen (al dan niet door gebruik van AI). Daarnaast veroorzaken de microfoons, die zich ook in de spreekruimtes bevinden, vrees voor afluisteren.

Een groep advocaten heeft zich - onder leiding van o.a. Laura Versluis - verenigd en staakt bezoeken aan cliënten totdat de vertrouwelijkheid van het advocaat-cliëntgesprek weer kan worden gewaarborgd. De NVJSA heeft zich aangesloten bij deze staking en is de initiatiefnemers van deze staking dankbaar voor hun inzet. 

Inmiddels heeft de NOvA heeft over voorgaande punten zorgen geuit bij DJI. In reactie daarop heeft de DJI twee onderzoeksbureaus, gespecialiseerd in het aflezen van gesprekken uit videobeelden, onderzoek laten verrichten. Uit dat onderzoek is gebleken dat liplezen in de praktijk mogelijk is. DJI heeft inmiddels toegezegd de cameraposities conform de aanbevelingen van de onderzoeksbureaus aan te passen. Als tijdelijke oplossing is door DJI aangeboden een mondkapje te dragen tijdens het bezoek. 

Op 4 februari jl. heeft de NOvA bekendgemaakt dat een onafhankelijke audit duidelijkheid moet gaan bieden over het visueel toezicht in EBI en AIT’s. De NOvA heeft erop aangedrongen dat zo snel mogelijk met deze externe audit wordt gestart. De NOvA gaat de EBI en een AIT bezoeken om de situatie zelf ook te kunnen bekijken. Voor de inspectie vertrouwt de NOvA op de specialisten van de onafhankelijke auditor.

De NVJSA onderschrijft de zorgen over de vertrouwelijkheid van advocaat-cliëntgesprekken in de EBI en in AIT’s. Vertrouwelijkheid is een absolute randvoorwaarde voor advocaat-cliëntcontact. Is vertrouwelijkheid niet gewaarborgd, dan kunnen er geen advocaat-cliëntgesprekken plaatsvinden.

De mogelijkheid van liplezen of meeluisteren zal moeten worden uitgesloten. De NVJSA stelt zich daarbij op het standpunt dat het (tijdelijk) aanbieden van mondkapjes geen aanvaardbare oplossing betreft. De NVJSA wacht de onafhankelijke audit met belangstelling af en sluit zich aan bij de NOvA: de uitvoering van de wet zal, ook na de audit, blijvend moeten worden gemonitord.

Wij houden jullie op de hoogte van belangrijke ontwikkelingen op dit thema.